اکو قلب کودکان چیست و چه زمانی انجام می شود؟

اکو قلب کودکان چیست؟

 

اکوکاردیوگرافی Echocardiography یک روش تصویربرداری پزشکی برای تشخیص بیماری های قلبی و بررسی عملکرد قلب است که در آن از امواج بی خطر فراصوت Ultrasound استفاده می شود. این روش در واقع همانند سونوگرافی است که به صورت تخصصی برای قلب انجام می شود. اکو قلب کودکان برای تشخیص بیماری های قلبی در کودک که در اکثر موارد به صورت مادرزادی ایجاد شده است به کار می رود. در واقع ساختار و عملکرد قلب نوزادان و اطفال با این روش مورد بررسی قرار می گیرد. با توجه به این که این روش بدون استفاده از پرتوهای خطرناک ایکس و تنها با کمک امواج صوتی مانند سونوگرافی انجام می شود برای کودک خطری ندارد، فقط ممکن است برای کودک احساس ناراحتی ایجاد کند یا در برخی موارد واکنش های آلرژیک نسبت به ماده کنتراست وجود داشته باشد که البته این حالت بسیار نادر است. در این مقاله، روند انجام اکوی قلب کودک را به طور کامل بررسی می کنیم و دستگاه اکوکاردیوگرافی را که یکی از تجهیزات مهم قلب و عروق است مورد بررسی قرار می دهیم.

 

 

به منظور اطلاعات بیشتر، مقاله ” تجهیزات پزشکی قلب و عروق ” را مطالعه فرمایید.

 

 

علت اکو قلب نوزاد:

 

اکو قلب نوزاد Neonatal Echocardiography معمولا بلافاصله پس از تولد نوزاد به منظور تشخیص بیماری های قلبی مادرزادی یا سایر مشکلات قلبی انجام می شود. البته ممکن است در صورت لزوم در دوران جنینی نیز انجام شود که Prenatal Echocardiography نامیده می شود. به طور کل، پس از تولد نوزاد آزمایش های مختلفی برای بررسی سلامتی وی انجام می شوند که اکوی قلب یکی از آن ها است. در صورتی که پزشک متخصص اطفال، هر کدام از علائم زیر یا مجموعه ای از آن ها را در نوزاد یا کودک مشاهده نماید، انجام سونوگرافی قلب نوزاد را تجویز می کند:

• ضربان قلب نامنظم، تند یا کند بودن آن
• تورم در پاها، شکم و چشم ها
• مشکلات تنفسی مانند تنگی نفس یا تنفس سریع
• آبی شدن پوست به خصوص لب های نوزاد که به آن سیانوز Cyanosis گفته می شود
• صدای غیر طبیعی قلب که پزشک با گوش دادن به صدا با استفاده از گوشی پزشکی یا استتوسکوپ متوجه آن می شود
• سابقه ژنتیکی بیماری های قلبی
• فشار خون بیشتر از حد نرمال که با استفاده از انواع دستگاه فشارسنج اندازه گیری می شود
• علائم شوک مانند پوست سرد و مرطوب، رنگ پریدگی و ضعف
• مشکلات تغذیه ای مانند کم وزنی شدید یا سختی در تغذیه.

 

 

به منظور اطلاعات بیشتر، مقاله ” ضربان قلب نرمال در سنین مختلف چقدر است؟ ” را مطالعه فرمایید.

 

 

 

چه بیماری هایی با کمک اکو قلب کودکان تشخیص داده می شوند؟

 

با مشاهده علائم ذکر شده، لازم است به سرعت اکو قلب کودکان انجام شود. با انجام این روش، مشکلات مختلفی قابل تشخیص هستند که لازم است در اسرع وقت برای درمان آن ها اقدام شود. این مشکلات به شرح زیر می باشند:

• نقص های مادرزادی مانند مشکلات ساختار قلب که در زمان جنینی ایجاد شده اند
• کاردیومیوپاتی Cardiomyopathy: به دلیل ضعیف شدن قلب یا ضعف ماهیچه های آن، اندازه قلب بزرگ تر از حد نرمال می شود. در این حالت به دلیل ضعف عضلات قلب، خون به درستی پمپاژ نمی شود و مواردی مانند احتقان یا جمع شدن خون در عروق، ریه، پا، مچ پا و بخش های دیگر بدن رخ می دهد.
• آنورسیم Aneurysm: در این بیماری، عروق کرونر یا سرخرگ آئورت که خون دارای اکسیژن را از قلب به نقاط مختلف بدن انتقال می دهد گشاد می شود و دیواره آن کاملا حالت کشیده پیدا می کند. بنابراین ممکن است دیواره رگ پاره شود که موجب خونریزی شدید شده و وضعیتی بسیار خطرناک برای نوزاد ایجاد می کند.
• اختلال در دریچه های قلب: در این شرایط ممکن است یک یا چند دریچه قلب نقص داشته باشند و عملکرد آن ها دارای مشکل باشد.
• پریکاردیت Pericarditis: در این بیماری، پریکارد که یک کیسه نازک دو لایه پر از مایع است که اطراف قلب را می پوشاند، قرمز و متورم می شود.
• سوفل قلب Heart murmur که در آن صداهای غیر طبیعی از قلب شنیده می شود که در اکثر موارد در اثر تنگی دریچه یا نشت دادن آن است.
• درد قفسه سینه
• نارسایی احتقانی قلب.

 

علاوه بر بیماری های فوق، مواردی مانند عدم پمپاژ صحیح خون توسط قلب و وجود لخته خون نیز در اکو قلب کودکان تشخیص داده می شود. هم چنین در بیمارانی که مشکل آن ها تشخیص داده شده و روند درمان آغاز شده است، اکوکاردیوگرافی به پیگیری وضعیت آن ها و نظارت بر درمان کمک می کند.

 

 

به منظور اطلاعات بیشتر، مقاله ” رایج ترین بیماری های کودکان ” را مطالعه فرمایید.

 

 

اکو قلب کودکان چگونه انجام می شود؟

 

تشخیص این که نوزاد نیاز به اکوی قلب دارد بر عهده پزشک متخصص قلب کودکان است. پس از آن که پزشک، با معاینه بیمار و بررسی علائم بالینی وی، انجام این روش را لازم دانست باید مراحل زیر انجام شوند:

 

آماده سازی کودک برای اکوی قلب:

 

دانستن نکات لازم پیش از انجام اکو قلب کودکان، موجب می شود والدین با آگاهی کامل و نگرانی کمتر نسبت به نحوه انجام این روش، کودک را آماده نمایند. همان طور که قبل تر نیز گفته شد، اکوی قلب، روشی بی خطر و بدون درد است و به طور معمول عوارضی به همراه ندارد. این روش در مطب، کلینیک یا بیمارستان به صورت سرپایی انجام می شود و نیاز به بستری شدن کودک وجود ندارد. در انجام اکو برای کودکان زیر ۴ سال، معمولا از داروی آرام بخش استفاده می شود که دوز دارو پایین بوده و به صورت خوراکی به کودک داده می شود. با مصرف آرام بخش، کودک در طی انجام اکو، هیچ گونه ناراحتی و استرسی را تجربه نمی کند و بی حرکت باقی می ماند. به این شکل، تصاویر دقیق تر و واضح تری از قلب وی تهیه می گردد. در اکثر موارد، والدین می توانند در حین انجام اکو در کنار کودک بمانند تا استرس وی تا حد ممکن کاهش پیدا کند. در مواردی نیز ممکن است یک پرستار در تمام مدت انجام اکوکاردیوگرافی در کنار کودک باشد. داروی آرام بخش باید با معده خالی مصرف شود تا بیشترین تاثیر را داشته باشد. برای مصرف دارو باید نکات زیر رعایت شود:

• در نوزادان زیر ۵ ماه، باید از مصرف غذا و نوشیدنی حداقل ۴ ساعت قبل از مصرف دارو خودداری شود.
• در کودکان بین ۶ ماه تا ۳ سال، باید ۶ ساعت قبل از انجام اکو، هیچ گونه خوراکی و نوشیدنی مصرف نشده باشد.
• در کودکان بالای ۳ سال لازم است ۸ ساعت قبل از انجام اکو از خوردن و آشامیدن خودداری شود.
• پیش از انجام اکو قلب کودکان، نوزاد یا کودک نباید خوابیده باشد و باید والدین برای بیدار نگه داشتن وی تلاش کنند. زیرا با دریافت داروی آرام بخش، نوزاد راحت تر به خواب می رود و تاثیر دارو و روند انجام اکوی قلب بهتر انجام می شود.

 

پس از آماده سازی های لازم، در اتاق معاینه، کودک به پهلو بر روی تخت معاینه قرار داده می شود. معمولا در این مکان برای آرامش بیشتر وی، از تلویزیون برای سرگرم کردن کودک استفاده می شود. لباسی که برای کودک استفاده می شود، در قسمت جلو به شکلی باز است که قفسه سینه و گردن، قابل مشاهده و معاینه باشند.

 

فرآیند اکوی قلب نوزاد:

 

پس از آن که نوزاد بر روی تخت خوابانده شد، از یک ژل بی رنگ و گرم برای بهبود کیفیت و واضح تر شدن تصاویر اکوی قلب برای روی قفسه سینه استفاده می شود. سپس مبدل دستگاه که شبیه به میکروفون است روی پوست قرار گرفته و بر روی ژل حرکت داده می شود. معمولا علاوه بر قفسه سینه، روی گردن و شکم نیز با استفاده از پروب یا مبدل بررسی می شود که در واقع در این حالت، تصاویر متحرک یا تصاویری از حرکت خون در عروق خونی به دست می آید. امواج فراصوت از این مبدل به سمت قلب کودک فرستاده می شوند. تصاویر به دست آمده بر روی مانیتور دستگاه قابل مشاهده هستند و در نهایت روی کاغذ مخصوص، چاپ می شوند.

پس از انجام تست، در صورتی که کودک، آرام بخش مصرف نکرده باشد معمولا می تواند با نظر پزشک، غذا بخورد و فعالیت های طبیعی خود را داشته باشد. اما در صورتی که داروی آرام بخش استفاده شده باشد لازم است تا بیدار و هوشیار شدن کامل کودک و از بین رفتن اثر دارو، در کلینیک حضور داشته باشید.

 

 

فیلم اکو قلب کودکان:

 

صداهایی که هنگام انجام اکو قلب کودکان شنیده می شوند نشان دهنده جریان خون در بخش های مختلف قلب هستند. هم چنین تصاویر رنگی که در فیلم اکو قلب کودک دیده می شوند، جهت حرکت خون در عروق را نشان می دهند. رنگ قرمز نشان دهنده حرکت خون به سمت مبدل بوده و رنگ آبی، حرکت خون در جهت خلاف مبدل را نشان می دهد. علاوه بر چاپ نتایج به صورت فیلم و عکس، امکان ذخیره کردن آن ها در سیستم دستگاه اکوکاردیوگرافی نیز وجود دارد تا در صورت لزوم توسط پزشک متخصص، مجددا بررسی شوند. انجام تست اکو معمولا ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می کشد، به همین دلیل یک فرآیند سرپایی به حساب می آید.

 

 

انواع اکوکاردیوگرافی در کودکان:

 

اکوکاردیوگرافی در کودکان به دو روش زیر انجام می شود:

 

اکو قلب کودکان ترانس توراسیک TTE:

 

این روش که اکوی قفسه سینه کودک یا Transthoracic Echocardiography نیز نام دارد روشی پر کاربرد و معمول است که در مطب و کلینیک به صورت سرپایی انجام می شود. از این نوع اکو در تشخیص بیماری های قلبی مختلف نوزادان و کودکان در بخش مراقبت های ویژه یا پس از عمل جراحی قلب نیز استفاده می شود.

 

اکو قلب کودکان ترانس ازوفاژیال TEE:

 

این روش که Transesophageal Echocardiography به آندوسکوپی شباهت دارد و از طریق مری انجام می شود. در واقع مبدل یا پروب دستگاه اکوکاردیوگرافی از راه دهان وارد مری شده و از طریق دیواره مری، تصاویری از قلب ارائه می دهد. از این روش زمانی استفاده می شود که روش ترانس توراسیک اطلاعات کافی از وضعیت قلب و عروق کودک ارائه ندهد. هم چنین در شرایط خاص مانند عمل جراحی که امکان انجام اکوی قفسه سینه وجود ندارد از اکو ترانس ازوفاژیال استفاده می شود. برای انجام این نوع اکو، لازم است بیمار به بیمارستان فوق تخصص قلب اطفال مراجعه کند و از تجهیزات تخصصی کمک گرفته شود. این اکو قلب نوزاد در محیط کنترل شده مانند اتاق عمل همراه با بیهوشی کامل انجام می شود.

 

 

به منظور اطلاعات بیشتر، مقاله ” آندوسکوپی چیست و چگونه انجام می شود؟ ” را مطالعه فرمایید.

 

 

آیا اکو قلب اطفال عوارضی دارد؟

 

به طور کل این روش عوارضی ندارد اما در موارد خاص ممکن است به خصوص در اکو قلب کودکان از طریق مری، در صورت عدم تبحر پزشک یا جراح، به گلو، مری یا تارهای صوتی کودک آسیب وارد شود که البته این موارد بسیار نادر هستند. هم چنین ممکن است برخی کودکان به بی حسی موضعی، رنگ های کنتراست و آرام بخش ها آلرژی داشته باشند. در صورت داشتن حساسیت به رنگ های کنتراست، عوارض جانبی به شکل سردرد، حالت تهوع، مشکلات بینایی یا شنوایی یا اضطراب ایجاد می شوند. به همین دلیل توصیه می شود والدین و کودک به مدت زمان لازم پس از انجام اکوکاردیوگرافی در مرکز پزشکی حضور داشته باشند تا در صورت وجود هر کدام از این عوارض و مشکلات، به سرعت به آن ها رسیدگی شود. هم چنین توصیه می شود والدین، حالت های نوزاد را پس از انجام اکو تحت نظر داشته باشند و هر گونه حالت غیر عادی را به سرعت تشخیص داده و با پزشک متخصص تماس بگیرند.

 

 

جمع بندی:

 

اکو قلب کودکان روشی دقیق و بی خطر برای تشخیص مشکلات و بیماری های مختلف قلبی است. این روش در برخی موارد در ابتدای تولد و در مواردی در سنین بالاتر، در صورت داشتن علائم مختلف توسط پزشک متخصص قلب اطفال تجویز می شود. برای انجام این روش تصویربرداری از دستگاه اکوکاردیوگرافی کمک گرفته می شود که عملکردی مانند دستگاه سونوگرافی دارد و به شکل پیشرفته و تخصصی برای قلب کودک استفاده می شود. انواع مختلف این دستگاه در برندها و مدل های متنوع در وبسایت شرکت تجهیز سلامت نیکان قابل مشاهده است و کارشناسان شرکت، آماده هستند تا شما را با تمامی دستگاه ها آشنا کرده و راهنمای شما در خرید مناسب ترین دستگاه اکوی قلب باشند.