دستگاه لاپاراسکوپی چیست؟

دستگاه لاپاراسکوپی با هدف تشخیص یا درمان بیماری های شکم و لگن مورد استفاده قرار می گیرد. این روش کم تهاجم است و تنها با ایجاد یک الی سه برش کوچک که معمولا در محل ناف ایجاد می شود، دستگاه وارد بدن می شود. مزیت این روش بهبود سریع محل برش و هم چنین کاهش عفونت های ناشی از عمل های جراحی است. مزیت دیگر این روش، عدم ایجاد فتق پس از عمل است. در حالی که پس از بسیاری از عمل های جراحی باز، احتمال ایجاد فتق برای بیمار وجود دارد. در روش لاپاراسکوپی، پس از بیهوش کردن بیمار در اتاق عمل، یک یا دو لوله دستگاه وارد بدن می شود. سپس گاز دی اکسید کربن یا اکسید نیتروژن در حفره شکمی پخش می شود. انتشار این گاز باعث می شود دیواره شکم از اعضای داخل بدن فاصله بگیرد و فضای کافی برای مشاهده و یا انجام عملیات مختلف ایجاد شود.

اجزای دستگاه لاپاراسکوپی:

دستگاه لاپاراسکوپی به صورت عمده چند بخش مهم و اصلی دارد که در ادامه به آن ها اشاره می شود:

• منبع نور سرد که معمولا لامپ های LED هستند.
• کابل نور سرد که معمولا از فیبر نوری تشکیل می شوند.
• دستگاه دمش گاز دی اکسید کربن یا انسیفلیتور(Insufflation) که به وسیله آن مقدار کنترل شده ای از این گاز وارد بدن بیمار می شود.
• مانیتور دستگاه
• سیستم ثبت تصاویر و پردازشگر
• سیستم کپچر(Capture) برای انتقال اطلاعات
• ترالی لاپاراسکوپی که تجهیزات دستگاه درون آن قرار می گیرند.

علاوه بر موارد گفته شده، در جراحی های لاپاراسکوپی از ابزار گسترده دیگری هم استفاده می شود. یکی از این لوازم، سوزن ورس(Veress Needle) است که برای ورود به حفره بطنی و تزریق گاز دی اکسید کربن به کار می رود. سوزن ورس در طول های مختلفی وجود دارد و به منظور ایجاد تورم در ناحیه شکمی بیمار مورد استفاده قرار می گیرد.

تروکار(Trocar) ابزار دیگری است که در لاپاراسکوپی به کار می رود. این وسیله به خودکار شبیه است. تروکار در یک کانولای توخالی جای می گیرد و برای کمک در اعمالی مانند بیرون کشیدن مایعات از بدن بیمار، وارد حفره های بدن می شود.

برای ایجاد برش در لاپاراسکوپی هم از ابزاری مثل قیچی و چاقو استفاده می شود. قیچی هایی که برای این عمل استفاده می شوند انواع مختلفی دارند که از میان آن ها می توان به قیچی مستقیم، سرکج، دندانه دار، قلابی یا چنگکی و… اشاره کرد. بسته به اینکه لاپاراسکوپی در کدام شاخه از پزشکی به کار می رود، ابزار و لنزهای همراه با دستگاه متفاوت خواهند بود.

عملکرد دستگاه لاپاراسکوپی:

یکی از لوله هایی که وارد بدن می شود دارای دوربین با وضوح بالا و نور است که فضای داخل شکم و لگن را بر روی مانیتور نشان می دهد. لوله های دیگر در صورت لزوم برای نمونه برداری و یا اهداف درمانی وارد ناحیه شکم می شوند. لوله های دستگاه لاپاراسکوپی باید قابلیت استریل کردن پس از هر بار لاپاراسکوپی را داشته باشند. معمولا برای استریل کردن آن ها از دستگاه اتوکلاو استفاده می شود. هم چنین اکثر لاپاراسکوپ ها با انواع پردازشگرهای ویدیویی سازگار هستند و توسط دوربین، تصویر داخل شکم را بر روی مانیتور نشان می دهند. همان طور که قبل تر اشاره شد، یک یا چند لوله برای نمونه برداری و یا درمان های مختلف وارد بدن می شوند. بنابراین باید قابلیت قرار گرفتن ابزار مختلف جراحی بر روی این لوله ها وجود داشته باشد.

لوله ای که دارای منبع نوری و دوربین است از اهمیت بالایی برخوردار است. منبع نور باید به گونه ای باشد که تصویر شفاف و واضح ایجاد کند و جزییات لازم را به جراح نشان دهد. هم چنین باید دارای بزرگنمایی های مختلف باشد تا در صورت لزوم بخش خاصی از حفره ی شکمی را با اندازه بزرگ تر نشان دهد. پس از پایان عمل لاپاراسکوپی گازی که وارد بدن بیمار شده است خارج شده و زخم، بخیه و پانسمان می شود.

کاربردهای دستگاه لاپاراسکوپی:

• بررسی مشکلات ناباروری زنان
• رفع حاملگی خارج از رحمی
• یافتن یا برداشتن چسبندگی ایجاد شده در بافت های شکم یا لگن
• تشخیص و جراحی سرطان های کبد، پانکراس یا کولورکتال
• برداشتن کیست های تخمدان
• درمان اختلالات لگنی مانند بی اختیاری ادرار
• برداشتن کیسه صفرا و آپاندیس
• بررسی آندومتریوز یا پیدا شدن تکه هایی از بافت پوشش رحم(اندومتر) در خارج از رحم
• برداشتن فیبروم ها یا توده های غیر سرطانی
• برداشتن بخشی از روده در درمان بیماری هایی مثل دیورتیکولیت

علاوه بر موارد ذکر شده از دستگاه لاپاراسکوپی برای نمونه برداری، بررسی و تشخیص برخی سرطان ها هم استفاده کرد. برای این کار به وسیله این دستگاه نمونه ای از بافت مشکوک گرفته شده و تحت آزمایش قرار می گیرد. سرطان هایی از جمله سرطان کبد، پانکراس، تخمدان، کیسه صفرا و مجرای صفراوی از جمله بیماری هایی هستند که با استفاده از دستگاه لاپاراسکوپی قابل تشخیص هستند.

مزایای استفاده از دستگاه لاپاراسکوپی:

از آن جایی که لاپاراسکوپی یک روش غیر تهاجمی برای انجام برخی از جراحی ها است، استفاده از آن دوران نقاهت پس از عمل جراحی را کاهش می دهد. در واقع اکثر بیماران می توانند در مدت زمان اندکی پس از پایان جراحی، نسبت به جراحی های عادی، بیمارستان را ترک کنند. یکی دیگر از مزیت های استفاده از این دستگاه کاهش وسعت Scar یا جای زخم بر روی بدن بیمار است.

عوارض لاپاراسکوپی:

در کنار تمام مزایایی که استفاده از لاپاراسکوپی برای بیماران و علم پزشکی دارد، مانند تمام امور درمانی، در مواردی ممکن است عوارضی ایجاد شود که از مهم ترین آن ها می توان به خون ریزی، آسیب و عفونت اندام ها اشاره کرد. بیمار در صورتی که علائمی مثل تب و لرز، درد شکمی رو به افزایش، تهوع یا استفراغ مداوم، ناتوانی در ادرار کردن، قرمزی، تورم یا خونر یزی در محل برش را مشاهده کند باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه نماید.

نگهداری از دستگاه لاپاراسکوپی:

بسیاری از تجهیزاتی که در عمل های لاپاراسکوپی استفاده می شوند امروزه به صورت یک بار مصرف تهیه می شوند اما این امکان برای همه قسمت ها وجود ندارد. ابزاری که یک بار مصرف نیستند باید بعد از هر بار استفاده ضدعفونی شوند و در این بین باید دقت کرد که قسمت هایی مانند پردازشگر و مانیتور دچار ضربه یا خراش نشوند. سلامت تجهیزات دستگاه باید به صورت دوره های ماهانه و سالانه بررسی شود.

خرید دستگاه لاپاراسکوپی در بازار تجهیزات پزشکی ایران:

انواع مختلف دستگاه لاپاراسکوپی در بازار تجهیزات پزشکی ایران وجود دارند. برند اشتورز(Storze) یکی از برندهای معتبر و با کیفیتی است که می توان آن را در بازار تجهیزات پزشکی ایران تهیه کرد. هنگام خرید این وسیله باید دقت شود که دستگاه بتواند تمام نیازها و اهداف عمل لاپاراسکوپی را رفع نماید. هم چنین امکان استریل کردن تمام قسمت های آن با روش های معمول ضدعفونی وجود داشته باشد. شرکت تجهیز سلامت نیکان شما را در خرید انواع دستگاه لاپاراسکوپ یاری می دهد.