نحوه نگهداری از دستگاه سی پپ

دستگاه سی پپ چیست؟

 

یکی از مشکلات رایج در زمینه سیستم تنفسی، آپنه تنفسی یا Sleep Apnea است که موجب قطع روند تنفس بیمار در طول خواب می شود. آپنه تنفسی به دو شکل آپنه انسدادی و آپنه مرکزی یا ترکیبی از این دو به وجود می آید که در آپنه انسدادی، راه هوایی بیمار به دلایل مختلف مانند شل شدن عضلات گلو بسته می شود. اما در آپنه مرکزی، پیامی از مغز برای تنفس صحیح ارسال نمی شود و تنفس بیمار قطع می گردد. به منظور درمان انواع آپنه، از روش های مختلف به خصوص دستگاه های کمک تنفسی استفاده می شود. دو دستگاه سی پپ CPAP و بای پپ BiPAP از مشتقات دستگاه ونتیلاتور هستند که به درمان آپنه کمک می کنند. دستگاه سی پپ یا Continuous positive airway pressure یک سطح فشار هوای مثبت تولید می کند که راه هوای بیمار را باز نگه می دارد و از قطع تنفس در طول خواب جلوگیری می کند. در این مقاله به بررسی نکات نگهداری از دستگاه سی پپ می پردازیم. اما ابتدا در مورد سی پپ و عملکرد آن توضیحاتی ارائه می دهیم.

 

با توجه به این که دستگاه سی پپ یک دستگاه تنفسی خانگی به حساب می آید لازم است که بیمار یا اطرافیان وی با نحوه نگهداری از دستگاه و هم چنین تمیز کردن صحیح آن آشنا باشند تا دستگاه طول عمر بالایی داشته باشد و به مرور دچار آسیب نشود. پس از استفاده از دستگاه سی پپ، بیمار به وضوح بهبود کیفیت خواب و کاهش آپنه را در بدن خود احساس می کند زیرا به کمک این دستگاه، آلوئول های ریه باز می مانند، اکسیژن رسانی به مغز و اندام های مختلف بدن بهتر انجام می شود، بیمار هوشیاری و تمرکز بیشتری در طول روز خواهد داشت و کیفیت خواب وی بهبود پیدا می کند. علاوه بر این خطر بیماری های قلبی و مغز مانند حمله قلبی و سکته مغزی کاهش پیدا کرده، انطباق پذیری ریه ها افزایش پیدا می کند و فشار خون نیز کاهش پیدا می کند.

 

 

کاربردهای دستگاه سی پپ:

 

دستگاه سی پپ به منظور درمان بسیاری از بیماری ها و مشکلات ریوی استفاده می شود که در واقع اصلی ترین آن ها آپنه بوده و سایر این بیماری ها شامل ادم ریوی و نارسایی تنفسی هیپوکسمیک می باشد. در آپنه تنفسی همان طور که قبل تر اشاره کردیم راه تنفسی بیمار به دلایل مختلف بسته می شود که در این حالت اکسیژن به طور کافی به بدن نمی رسد، به خصوص اگر در طول خواب آپنه به صورت مکرر رخ دهد. به همین جهت اکسیژن رسانی به مغز و بافت های مختلف بدن کاهش پیدا می کند که علاوه بر کاهش هوشیاری و تمرکز و هم چنین خستگی دائمی در طول روز، می تواند به مرور بیماری های قلبی و مغزی زیادی را به همراه داشته باشد. به منظور درمان آپنه پیش از استفاده از دستگاه سی پپ لازم است بیمار به کلینیک خواب مراجعه کرده و طی یک یا دو شب، یک تست خواب از بیمار گرفته شود که بر اساس آن شدت آپنه و تعداد دفعات آن مشخص می شود. بر اساس نتایج تست، پزشک متخصص فشار مورد نیاز برای تنظیم در دستگاه سی پپ را تجویز می کند و بیمار شروع به استفاده از دستگاه می نماید.

 

ادم ریوی یکی دیگر از بیماری هایی است که با استفاده از سی پپ بهبود پیدا می کند. در ادم ریوی، آب درون کیسه های هوایی کوچک ریه ها تجمع پیدا می کند که به مرور می تواند شرایط تنفسی فرد را با مشکل رو به رو کند. ادم ریوی معمولا در اثر نارسایی قلبی رخ می دهد. با استفاده از دستگاه سی پپ، آب جمع شده در کیسه های هوایی ریه خارج می شود و اکسیژن رسانی به ریه ها به خوبی انجام می دهد. نارسایی تنفسی هیپوکسمیک بیماری ای است که در آن، توانایی دریافت اکسیژن توسط ریه کاهش یافته و در اثر پایین بودن فشار اکسیژن کاهش اکسیژناسیون وریدی رخ می دهد.

 

به منظور اطلاعات بیشتر، مقاله ” تست خواب چیست و چگونه انجام می شود؟ ” را مطالعه فرمایید.

 

 

عملکرد دستگاه سی پپ:

 

همان طور که قبل تر ذکر کردیم سی پپ یک سطح فشار مثبت تولید می کند که به این منظور، هوای محیط را از طریق موتور مخصوص خود به درون دستگاه کشیده و فشار آن را تا میزان از پیش تعیین شده افزایش می دهد. در ابتدای ورود هوا به دستگاه، فیلترهایی وجود دارند که آلودگی و گرد و غبار را از هوا جدا می کنند تا از انتقال آلودگی به ریه بیمار و ایجاد عفونت های مختلف جلوگیری شود. هوای دارای فشار مثبت از یک مرطوب کننده عبور داده می شود تا خشک نباشد و از ناراحتی و خشکی راه هوایی بیمار جلوگیری شود. سپس هوا از طریق یک لوله خرطومی انعطاف پذیر به ماسک روی صورت بیمار انتقال داده می شود.

ماسک سی پپ و بای پپ در مدل های مختلف Full face، نازال و نازال پیلو تولید می شود. در ماسک تمام صورت یا فول فیس، ماسک بر روی دهان و بینی بیمار قرار گرفته و با یک بند بر روی پیشانی وی فیکس می شود. در صورتی که این ماسک منطبق با اندازه و فرم صورت بیمار باشد عملکرد دستگاه به خوبی انجام خواهد گرفت. در غیر این صورت ممکن است فشار زیادی به صورت بیمار وارد شود یا نشتی هوا از ماسک رخ دهد. البته بیمارانی که دچار فوبیای فضای بسته هستند به راحتی نمی توانند از ماسک تمام صورت استفاده کنند که در این شرایط توصیه می شود از ماسک نازال یا نازال پیلو استفاده شود.

این دو ماسک تنها بر روی بینی قرار می گیرند. ماسک نازال پیلو دارای بالشتک هایی است که داخل سوراخ بینی قرار می گیرند. به کمک این دو نوع ماسک، بیمار آزادی عمل بیشتری نیز در طول خواب خواهد داشت. البته لازم به ذکر است که در بیمارانی که در طول خواب از دهان تنفس می کنند استفاده از ماسک نازال توصیه نمی شود.

 

 

 

نگهداری از دستگاه سی پپ:

 

با توجه به این که دستگاه سی پپ مستقیما با سیستم تنفسی بیمار در تماس است و برای بسیاری از بیماران ممکن است طولانی مدت مورد استفاده قرار گیرد نگهداری اصولی و تمیز کردن صحیح و منظم آن موجب بهبود عملکرد دستگاه و هم چنین طول عمر بالای آن می شود. یکی از مهم ترین بخش های نگهداری از دستگاه، تمیز کردن صحیح آن است که کار وقت گیری نیست و با کمی برنامه ریزی می توان آن را به طور منظم و دقیق انجام داد. به این شکل با استفاده از دستگاه سی پپ کیفیت خواب بیمار بهبود پیدا کرده و آپنه و سایر بیماری های تنفسی کاهش داده می شوند. علاوه بر این با رعایت نظافت دستگاه از انتقال بیماری های مختلف و آلودگی ها به ریه فرد جلوگیری می شود.

برای تمیز کردن دستگاه و نگهداری صحیح از آن لازم است هنگامی که دستگاه خریداری می شود راهنمایی ها و نکات لازم از شرکت فروشنده و کارشناسان آن دریافت شود. علاوه بر این در کاتالوگ دستگاه و دستورالعمل استفاده از آن نکات نگهداری و تمیز کردن وجود دارد. در ادامه نکات کلی که در مورد تمامی دستگاه های سی پپ هم قابل اجرا هستند را توضیح می دهیم:

 

 

تمیز کردن فیلترهای دستگاه سی پپ:

 

در تمیز کردن سی پپ یکی از مهم ترین بخش های دستگاه فیلترهای آن است که در نزدیکی پشت دستگاه قرار گرفته اند. همان طور که قبل تر ذکر کردیم فیلترها آلودگی و گرد و غبار را از هوای وارد شده به دستگاه جدا می کنند. در تمامی دستگاه های سی پپ یک فیلتر کاغذی سفید قرار داده شده و در برخی از دستگاه ها فیلتر خاکستری چند بار مصرف اضافی نیز وجود دارد. برای تمیز کردن این فیلترها لازم است نکات زیر رعایت شود:

• فیلتر خاکستری باید حداقل هفته ای یک مرتبه تمیز شود. در صورتی که حیوان خانگی در منزل دارید یا دود سیگار در منزل وجود داشته باشد احتمال آلودگی فیلتر بیشتر است و لازم است بیشتر از یک بار در هفته تمیز شود.
• برای تمیز کردن آن لازم است هنگامی که دستگاه به برق نیست فیلتر خاکستری از آن خارج شده و با آب شسته شود. سپس خشک شده و در دستگاه قرار داده شود.
• در فیلترهای قابل استفاده مجدد لازم است پس از ۶ ماه جایگزینی فیلتر انجام شود. فیلترهای کاغذی سفید لازم است ماهیانه یا به صورت مکرر طبق دستورالعمل های استفاده از دستگاه جایگزین شوند.

 

تمیز کردن رطوبت ساز دستگاه سی پپ:

 

همان طور که قبل تر اشاره شد در دستگاه سی پپ یک سیستم مرطوب کننده گرم وجود دارد که باعث می شود هوای دارای رطوبت به بیمار برسد و از خشک شدن مجاری بینی و حلق و ملتهب شدن آن جلوگیری شود. ظرف مرطوب کننده باید به صورت روزانه تمیز شود. به این منظور لازم است نکات زیر رعایت گردد:

• هنگامی که دستگاه به برق نیست باید محفظه رطوبت ساز به دقت خارج شده و کج نشود تا آب آن وارد دستگاه نشود، زیرا به موتور آسیب می زند.
• محفظه را باز کرده و آن را با آب گرم و صابون بشویید، به خوبی آبکشی کنید سپس بر روی یک پارچه تمیز یا حوله کاغذی در نور مستقیم خورشید قرار دهید تا خشک شود.
• سپس لازم است مرطوب کننده را با آب مقطر یا آب جوشیده پر کنید. هرگز نباید در مرطوب کننده از آب شیر استفاده کنید زیرا مواد معدنی و رسوباتی دارد که به اجزای دستگاه ها سی پپ آسیب وارد می کنند. علاوه بر این بهتر است از آب تصفیه شده نیز به استفاده نشود.
• محفظه رطوبت ساز باید هفته ای یک مرتبه در محلول سرکه سفید و آب به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه قرار داده شده و سپس آبکشی و خشک گردد و پس از خشک شدن در دستگاه قرار داده شود.
• محفظه رطوبت ساز باید هر ۶ ماه تعویض شود.

 

 

 

تمیز کردن ماسک سی پپ:

 

بیشتر بالشتک های ماسک سی پپ و بای پپ از جنس سیلیکون هستند که نرم بوده و بنابراین طول عمر بسیار بالایی ندارند و در صورتی که به خوبی از آن ها مراقبت نشود سریع خراب می شوند. بنابراین با تمیز کردن به موقع می توان طول عمر این بالشتک ها را افزایش داد. برای تمیز کردن ماسک لازم است نکات رعایت شود:

• ماسک باید هر روز با آب گرم و صابون ملایم بدون عطر شسته شده و آبکشی شود و سپس بر روی پارچه تمیز یا حوله کاغذی در مقابل نور خورشید قرار داده شود تا خشک گردد.
• پیش از استفاده از ماسک هنگام شب باید صورت خود را کاملا بشوید و هیچ گونه مرطوب کننده و کرم چرب استفاده نکنید زیرا روغن های مرطوب کننده صورت می توانند سیلیکون ماسک را سریع تر تجزیه کنند.
• ماسک باید همانند مرطوب کننده هفته ای یک مرتبه در محلول سرکه سفید و آب مقطر خیس شده و آب کشی شود و در صورت لزوم حفره های ماسک با آب گرم و صابون شسته شده و کاملا خشک شود.
• اکثرا توصیه می شود بالشتک ماسک را ۱ تا ۲ بار در ماه تعویض کرده و ماسک را هر ۳ تا ۶ ماه جایگزین کنید

 

دستگاه سی پپ به خودی خود نیازی به تمیز کردن ندارد اما در صورت لزوم می توان بدنه آن را با یک پارچه مرطوب بدون پرز گردگیری کرد. لوله های سی پپ مانند لوله خرطومی باید هفته ای یک مرتبه با آب گرم و صابون تمیز شده، آبکشی شوند و سپس در مقابل نور خورشید خشک شده و به دستگاه متصل شوند.

 

 

سایر نکات نگهداری از دستگاه سی پپ:

 

• تنظیمات مختلف دستگاه مانند فشار هوای تنظیم شده در آن باید به صورت دوره ای بررسی شود تا عملکرد صحیح داشته باشد.
• دستگاه سی پپ باید در محیطی خنک و خشک نگهداری شد و از گرما و رطوبت زیاد دور باشد.
• معمولا عمر مفید دستگاه حدود ۳ تا ۵ سال است که البته برند و مدل دستگاه نیز بر روی این مدت زمان تاثیر می گذارد. هم چنین نگهداری صحیح دستگاه، طول عمر آن را افزایش می دهد.
• در صورتی که دستگاه در ارتفاعات بالا استفاده شود ممکن است فشار آن نیاز به تغییر داشته باشد و بر حسب فشار هوای محیط تنظیم شود. در این مورد لازم است با پزشک متخصص مشورت کنید.
• دستگاه سی پپ باید بر روی سطوح صاف و محکم قرار گرفته باشد تا کج و وارونه نشود و آب قسمت مرطوب کننده وارد موتور و سایر قسمت ها نگردد.
• پیش از حمل دستگاه، آب مرطوب کننده را حتما خارج کنید.
• در صورتی که دستگاه صدای غیر معمول ایجاد می کند بهتر است از آن استفاده نشود و با شرکت فروشنده تماس گرفته شود.
• دستگاه بهتر است از تجهیزاتی که جریان هوا تولید می کنند مانند رادیاتور، تصفیه هوا و هم چنین از پنجره دور نگه داشته شود، زیرا بر روی عملکرد آن تاثیر می گذارند.
• بهتر است تمیز کردن بخش های مختلف سی پپ را هر روز صبح انجام دهید تا در طول روز کاملا خشک می شوند.
• از مواد سفید کننده برای تمیز کردن دستگاه و تجهیزات جانبی آن استفاده نکنید.

 

 

عوامل آسیب زننده به سی پپ:

 

• استفاده از مواد شوینده نامناسب مانند مواد شوینده قوی و الکل که به دستگاه آسیب وارد می کنند
• نفوذ آب به بخش های مختلف دستگاه به خصوص بخش های الکترونیکی
• گرما و نور زیاد: بهتر است دستگاه در محیطی با هوای کمتر از ۳۵ درجه سانتی گراد استفاده شود زیرا در غیر این صورت هوایی که وارد ریه بیمار می گردد تا حدود ۴۱ درجه سانتی گراد افزایش دما پیدا می کند و موجب آسیب مجاری تنفسی می شود.
• لوله های مختلف دستگاه از جمله لوله خرطومی نباید فشرده یا پیچانده شوند.
• در صورتی که دستگاه به طور منظم و صحیح تمیز نشود آلودگی و باکتری در بخش های مختلف آن تجمع کرده و علاوه بر این که کارایی سی پپ را تحت تاثیر قرار می دهد باعث عفونت های تنفسی مختلف می شود.
• از قطعات غیر مجاز نباید در دستگاه استفاده شود زیرا به آن آسیب وارد می کند.
• ضربه یا شوک فیزیکی نباید به دستگاه وارد شود به طور مثال سقوط یا ضربه به آن موجب آسیب های جدی می گردد.

 

 

جمع بندی:

 

دستگاه سی پپ یکی از مهم ترین تجهیزات است کمک تنفسی است که به درمان آپنه و سایر بیماری های تنفسی که در متن به آن ها اشاره شد کمک می کند. با توجه به این که این دستگاه معمولا به صورت طولانی مدت برای بیمار استفاده می گردد لازم است نگهداری از دستگاه سی پپ به طور منظم و دقیق انجام گیرد تا طول عمر دستگاه افزایش پیدا کرده و بهترین عملکرد را داشته باشد. کارشناسان تجهیز سلامت نیکان آماده هستند تا شما را در خرید دستگاه سی پپ و نگهداری از آن راهنمایی نمایند.